Δημοσιεύσεις εργασιών

Α. Ξενιώτου – Βουτσινά, Νικ. Τουτουντζάκης.
Δημοσιεύθηκε στην ΟΔΟΝΤΟΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟ, 27:61-77, 1973.
Στην ερευνητική αυτή εργασία έγινε κλινική εξέταση 507 μαθητών (260 άρρενες και 247 θήλεις), ηλικίας 10-12 ετών, διαφόρων Δημοτικών Σχολείων της περιφέρειας Αθηνών. Τα παιδιά αυτά κάτοικοι διαφόρων συνοικισμών των Αθηνών και διαφόρου οικονομικής και κοινωνικής στάθμης κατάγονται άμεσα ή έμμεσα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Από τη μελέτη των ημετέρων ευρημάτων προέκυψαν τα παρακάτω συμπεράσματα.

1. Υπάρχει άμεση ή έμμεση σχέση μεταξύ οδοντικών ανωμαλιών σύγκλεισης και ανωμαλιών των ιστών που περιβάλλουν τα δόντια.
2. Το ποσοστό της συνύπαρξης ανωμαλιών συγκλείσεως με ανωμαλίες των ιστών που περιβάλλουν τα δόντια ανέρχεται σε 76,37%.
3. Η συχνότητα των ανωμαλιών συγκλείσεως παρουσιάζεται σε ποσοστό 46,73%, η δε συχνότητα των ανωμαλιών περιβαλλόντων ιστών σε ποσοστό 49,30%.
4. Η αναπνοή, η γλώσσα και τα χείλη δύνανται περισσότερο των άλλων, να αποτελέσουν ένα από τα γενεσιουργά αίτια ανωμαλίας συγκλείσεως δοντιών.
5. Πρέπει να δοθεί από τους Ορθοδοντικούς μεγαλύτερη προσοχή στους ιστούς που περιβάλλουν τα οδοντικά τόξα και κυρίως στο μυικό παράγοντα.

H. Haralabakis, A. Xeniotou-Voutsina, O. Maragou-Papaioannou, N. Toutountzakis.
Ανακοινώθηκε στο 52ο ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ, 28 Ιουνίου – 2 Ιουλίου, Χαλκιδική 1976.
Δημοσιεύτηκε στα TRANSACTIONS OF THE EUROPEAN ORTHODONTIC SOCIETY, 317-322, 1976.

Στην έρευνα αυτή, που έγινε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, μελετήθηκαν στα Μουσεία του Ηρακλείου και των Χανίων Κρήτης 40 κρανία ενηλίκων της Μεσομινωϊκής και Μεταμινωϊκής περιόδου (1800-1200 π.Χ.), με τη μέθοδο της κεφαλομετρικής ακτινογραφίας. Τα ευρήματα, από αυτήν την κεφαλομετρική μελέτη, συγκρίθηκαν με αντίστοιχα ληφθέντα από κεφαλομετρική ανάλυση 80 κρανίων ενηλίκων, συγχρόνων Ελλήνων, με σκοπό να βρεθούν οι ομοιότητες ή οι διαφορές που υπάρχουν. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν από αυτή τη μελέτη είναι τα παρακάτω:

1. 1. Στα αρχαία κρανία η άνω γνάθος είναι ελαφρώς μεγαλύτερη και προβάλλει περισσότερο από ότι στα σύγχρονα.
2. 2. Το ολικό πρόσθιο ύψος του σπλαγχνικού κρανίου και το πρόσθιο κάτω ύψος αυτού στα κρανία της Κρήτης είναι μεγαλύτερο από ότι στα σύγχρονα κρανία.
3. 3. Οι τομείς των αρχαίων κρανίων έχουν μεγαλύτερη χειλική απόκλιση.
4. 4. Οι μικρές διαφορές στις μετρήσεις μας δείχνουν το συνεχές της Ελληνικής φυλής διαμέσου των αιώνων και ότι οι Κρήτες της Μινωικής περιόδου αποτελούν προέκταση των κατοίκων του λοιπού Ελλαδικού χώρου.

Χ. Χαραλαμπάκης, Α. Ξενιώτου-Βουτσινά, Ν. Τουτουντζάκης, Ο. Μαραγκού-Παπαϊωάννου.
Δημοσιεύθηκε στην ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, 188-205, 1977.

Το υλικό της εργασίας αυτής αποτέλεσαν αρχαία κρανία (42) Μινωικής εποχής, που βρέθηκαν πρόσφατα και φυλάσσονται στα Μουσεία Ηρακλείου και Χανίων της Κρήτης, τα οποία δεν είχαν μελετηθεί από οδοντιατρικής και μάλιστα από ορθοδοντικής πλευράς.
Στη μελέτη αυτή περιλαμβάνονται κρανιομετρικά και οδοντολογικά ευρήματα των κρανίων (130), (της τελευταίας 50ετίας), των φυλασσομένων στο Μουσείο του Εργαστηρίου Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών, προς σύγκριση. Ορισμένα από τα ευρήματά μας συγκρίνονται με όμοια διαφόρων ανθρωπολόγων που αναφέρονται σε αρχαία κρανία, τα οποία βρέθηκαν στην υπόλοιπη Ελλάδα και ανήκουν σε διάφορες χρονολογικές περιόδους.

Από την εργασία αυτή πρόεκυψαν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

1. 1. Στις περισσότερες των μετρήσεων δεν παρατηρήθηκαν πολύ μεγάλες διαφορές.
   i. Γενικά, όμως, το εγκεφαλικό και σπλαγχνικό κρανίο βρέθηκε περισσότερο ανεπτυγμένο κατά πλάτος (εύρος) στα σύγχρονα κρανία, ενώ αντίθετα το μήκος του εγκεφαλικού κρανίου, είναι σαφώς μικρότερο.
   ii. Η κάτω γνάθος παρουσιάζεται, κατά το πλείστον, περισσότερο ανεπτυγμένη στα αρχαία κρανία.
2. 2. Το μήκος του εγκεφαλικού κρανίου των συγχρόνων Ελλήνων είναι η μόνη διάσταση που εμφανίζεται σαφώς μικρότερη, όχι μόνο από τα κρανία της Κρήτης, αλλά και τα άλλα αρχαία κρανία, από τη Νεολιθική μέχρι την Ελληνιστική-Ρωμαϊκή περίοδο. Ο δε κρανιακός δείκτης εμφανίζεται μεγαλύτερος.
3. 3. Επιβεβαιώνεται η ύπαρξη οδοντικών ανωμαλιών και στα αρχαία κρανία της Κρήτης.
4. 4. Δεν υπάρχουν διαφορές στην εγγύς – άπω διάσταση της μύλης των εξετασθέντων δοντιών, μεταξύ κρανίων Κρήτης και συγχρόνων καθώς επίσης και στις οδοντογναθικές μετρήσεις που αφορούν στην άνω γνάθο.
5. 5. Η αποτριβή των ομόρων και ιδίως των μασητικών επιφανειών των δοντιών των αρχαίων κρανίων, είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από την αποτριβή των συγχρόνων.

Τουτουντζάκης Ν. και Σπυροπούλου Μ.
Ανακοινώθηκε στη ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, 16 Μαϊου 1980.
Δημοσιεύθηκε στο ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ, Τεύχος 4, σελ. 67-74, Μάρτιος – Απρίλιος, 1981.

Σ’αυτή την εργασία γίνεται αρχικά μια ιστορική ανασκόπηση της εξελίξεως των ορθοδοντικών αγκίστρων τύπου edgewise από της εποχής του Angle μέχρι των ημερών μας. Αναλύεται δηλαδή πως οι διάφοροι κλινικοί ορθοδοντικοί τροποποίησαν ως προς την σχεδίαση και την κατασκευή τα άγκιστρα αυτά βοηθούμενοι.

1. 1. Από την ανάπτυξη των βιολογικών επιστημών στην διερεύνηση των αντιδράσεων των ιστών κατά τις ορθοδοντικές μετακινήσεις και
2. 2. Από την εξέλιξη της μεταλλουργίας, ειδικότερα δε της επεξεργασίας του ανοξείδωτου χάλυβα και των πλαστικών. Στη συνέχεια, περιγράφονται οι σύγχρονες προδιαγραφές και δυνατότητες των νέων αγκίστρων και αναφέρονται τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά τους τόσο για τον ορθοδοντικό όσο και για τον ασθενή.

Χατζάκης Στ. και Τουτουντζάκης Ν.
Δημοσιεύθηκε στα ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, 1984 Τόμος 328, Τεύχος 2ο, σελ 97-106.

Ο οδοντίατρος σαν υπεύθυνος για την υγεία του στοματογναθικού συστήματος, πρέπει να είναι σε θέση να διαγνώσκει και να αντιμετωπίζει ένα μέρος από τις διαταραχές της ομιλίας, η οποία αποτελεί μια από τις κύριες λειτουργίες του συστήματος αυτού μαζί με τη μάσηση, την κατάποση και την αναπνοή. Στην εργασία αυτή γίνεται καταρχήν αναφορά στις βασικές αρχές της παραγωγής της έναρθρης ομιλίας και της φυσιολογικής ανάπτυξης αυτής, καθώς και μια σύντομη ταξινόμηση των αιτίων που μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στην ομιλία. Γίνεται επίσης συζήτηση όσον αφορά τη συχνότητα των διαταραχών αυτής. Ακολούθως αναφέρονται ανωμαλίες σύγκλεισης που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα με διαταραχές της ομιλίας. Με τη θεραπεία των ανωμαλιών της σύγκλεισης ο οδοντίατρος αναμένει βελτίωση ή ακόμα και διόρθωση του προβλήματος της ομιλίας. Κατόπιν ακολουθεί συζήτηση για τη συσχέτιση που υπάρχει μεταξύ σύγκλεισης, προώθησης γλώσσας και διαταραχών της ομιλίας. Τέλος, αναφέρεται πιθανός τρόπος αντιμετώπισης αυτών των περιστατικών από μέρους του οδοντίατρου.

Τουτουντζάκης Νίκος.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ 4: 229-240,1984.

Σ’αυτή την εργασία γίνεται αρχικά, γενική ανασκόπηση των πληροφοριών των σχετικών με την συγκόλληση των Ορθοδοντικών αγκίστρων απευθείας στην επιφάνεια της αδαμαντίνης. Ακολουθεί η ανάλυση ειδικότερα των παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν τη συγκόλληση αυτή και που είναι:

1. 1. η βάση του αγκίστρου
2. 2. το συγκολλητικό υλικό και
3. 3. η αδροποίηση της αδαμαντίνης

Ακόμα γίνεται αναφορά στις αιτίες που οδηγούν σε επιτυχία ή αποτυχία της συγκόλλησης αυτής. Αναλύονται τέλος τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματα της συγκόλλησης αυτής σε σύγκριση με την τοποθέτηση των αγκίστρων στα δόντια με τη χρησιμοποίηση δακτυλίων.

Dimitri Agathos, Kyriakos Markostamos, Nikos Toutountzakis.
Ανακοινώθηκε στο 60ο ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ, 28-31 Μαΐου 1987.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό L’ORTHODONTIC FRANCAISE, vol. 58: 507-516, 1987.

Στην εργασία αυτή μετρήθηκαν σ’ένα δείγμα 151 νεαρών κοριτσιών της περιοχής Αθηνών, η αύξηση των οστών και η ανάπτυξη της οδοντοφυΐας. Η στατιστική επεξεργασία του δείγματος έδειξε ότι η αιχμή της αύξησης καθώς και το στάδιο
εμφάνισης του σησαμοειδούς γίνεται μετά το 10ο και πριν το 11ο έτος της ηλικίας στις Ελληνίδες και ότι η αύξηση τόσο του σώματος όσο και η ανάπτυξη της οδοντοφυΐας συμβαδίζουν με τα διεθνή πρότυπα.

Ν. Τουτουντζάκης, Μ. Λαγουδάκης και Α. Ξενιώτου-Βουτσινά.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, 44: 221-239, 1987.

Ο κάτω πρώτος μόνιμος γομφίος είναι το δόντι που χάνεται συχνότερα και πιο νωρίς από τα άλλα μόνιμα δόντια και η απώλειά του, δημιουργεί προβλήματα στην εξέλιξη της σύγκλεισης. Στην εργασία αυτή αναφέρονται, αρχικά οι επιπτώσεις από την απώλεια του κάτω πρώτου μόνιμου γομφίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι αναγκαία η ανόρθωση των οπίσθιων κάτω δοντιών, η αποκατάσταση και η διατήρηση της υγείας των περιοδοντικών ιστών και η σωστή εφαρμογή μιας ακίνητης προσθετικής εργασίας. Αναφέρονται οι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την κατάστρωση του σχεδίου θεραπείας και περιγράφονται στη συνέχεια με λεπτομέρεια τα τεχνοβιολογικά ορθοδοντικά μέσα που χρησιμοποιούνται για την ανόρθωση των οπίσθιων κάτω δοντιών. Για τον θεραπευτικό σχεδιασμό και την καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενών αυτών απαιτείται η συνεργασία του κλινικού οδοντιάτρου με τον ορθοδοντικό.

Ν. Τουτουντζάκης και Δ. Μαυρέας.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ, 31: 277-283, 1987.

Ο όρος στήριξη και μερικά από τα χαρακτηριστικά της περιγράφησαν σ’αυτή την εργασία. Γίνεται αναφορά στους παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν τη σταθερότητα ενός δοντιού-στηρίγματος και σ’εκείνους (τους παράγοντες) οι οποίοι προσδιορίζουν πότε μια περίπτωση θεωρείται μέγιστης, μέτριας ή ελάχιστης στήριξης. Παρουσιάζονται επίσης οι τρόποι ενίσχυσης του στηρίγματος σύμφωνα με την υπαγωγή μιας περίπτωσης σε κάποια από τις παραπάνω κατηγορίες, όταν χρησιμοποιείται η τεχνική Edgewise. Θεωρούμε την ικανότητα του Ορθοδοντικού να ελέγχει το στήριγμα ως ένα σημαντικό-ανάμεσα σε άλλους- παράγοντα, ο οποίος οδηγεί τη θεραπεία των ανωμαλιών σύγκλεισης στο σωστό και επιθυμητό αποτέλεσμα.

Ν. Τουτουντζάκης και Μ. Λαγουδάκης.
Ανακοινώθηκε στο 6ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ στην Αγ. Πελαγία, Ηρακλείου Κρήτης, τον Οκτώβριο του 1986.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΟΣ, 8: 67-74, 1988.

Η προσθετική αποκατάσταση της απώλειας των οπίσθιων κάτω δοντιών είναι μια συνηθισμένη, αλλά όχι πάντα εύκολη οδοντιατρική πράξη, ιδιαίτερα όταν οι επιπτώσεις από την απώλεια αυτή είναι εξεσημασμένες. Στην εργασία αυτή παρουσιάζεται μια περίπτωση, με έντονες τις επιπτώσεις από την αμφοτερόπλευρη απώλεια των κάτω πρώτων μόνιμων γομφίων και δεύτερων προγομφίων. Αναφέρεται η ορθοδοντική αντιμετώπισή της και η τεχνική που ακολουθήθηκε για την ανόρθωση και διευθέτηση των δοντιών που βρισκόταν σε ανώμαλη θέση, με σκοπό τη διευκόλυνση της εφαρμογής ακίνητης προσθετικής εργασίας. Περιγράφεται το Utility arch που θεωρήθηκε σαν το μέσο επιλογής για την ανόρθωση των οπίσθιων κάτω δοντιών.

Ν. Τουτουντζάκης, Μ. Λαγουδάκης, Κ. Τσόκας.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ, 45: 201-224, 1988.

Η απουσία των άνω πλαγίων τομέων έχει απασχολήσει από παλιά ασθενείς και κλινικούς, λόγω των αισθητικών και λειτουργικών προβλημάτων που δημιουργεί. Στην εργασία αυτή γίνεται μια προσπάθεια μετά από μια σύντομη αναφορά στην αιτιολογία και τη διάγνωση αυτής της ανωμαλίας, να συνοψισθούν οι διάφορες θεραπευτικές λύσεις που έχουν προταθεί κατά καιρούς για την αντιμετώπισή της. Αναφέρονται ακόμη οι παράγοντες εκλογής της εκάστοτε ενδεικνυόμενης θεραπευτικής λύσης και προσθέτονται τα αισθητικά και λειτουργικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε τύπου θεραπευτικής αντιμετώπισης.

Α. Ξενιώτου-Βουτσινά, Ν. Τουτουντζάκης, Μ. Λαγουδάκης.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, 1: 27-52, 1988.

Μετά από σύντομη εισαγωγή, αναφέρονται οι βασικές αρχές δράσης του λειτουργικού ρυθμιστή FR, ο κατάλληλος χρόνος θεραπείας μ’αυτόν, η λήψη αποτυπωμάτων, η κατάλληλη διαμόρφωση των εκμαγείων και η καταγραφή αποτυπώματος δήξης. Γίνεται λόγος ακόμα για τον τρόπο εξέτασης του ασθενούς, προκειμένου να τοποθετηθεί ένα λειτουργικό μηχάνημα FR και περιγράφονται μερικές ασκήσεις βοηθητικές της αποκατάστασης της φυσιολογικής επαφής των χειλιών. Περιγράφεται λεπτομερώς ο τρόπος κατασκευής των διαφόρων τύπων μηχανημάτων FR και αναφέρονται τα κριτήρια επιλογής τους προς θεραπεία περιπτώσεων.

Ν. Τουτουντζάκης, Μ. Κάκκου, Γ. Σίσκος.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ, 1: 53-65, 1988.

Σε ορισμένες περιπτώσεις υποουλικής ή υποοστικής εντόπισης διαφόρων τραυματικών ή παθολογικών βλαβών των οδοντικών ουσιών (κατάγματα, τερηδόνα, διάτρηση ρίζας) η διατήρηση του δοντιού στο φραγμό εξαρτάται πρωταρχικά από τη δυνατότητα μεταβολής της σχέσης παρυφής ούλων-βλάβης, έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τη διατήρηση του δοντιού μετά την αποκατάσταση. Στην εργασία αυτή γίνεται αρχικά αναφορά των μεθόδων που κατά καιρούς έχουν προταθεί με ιδιαίτερη έμφαση στην ορθοδοντική μασητική έλξη η οποία θεωρείται ότι αποτελεί, στις περισσότερες περιπτώσεις, μέθοδο εκλογής. Ακολουθεί αναλυτική περιγραφή των βιολογικών κριτηρίων επιλογής, των σταδίων της τεχνικής, των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων της, καθώς και των ιστολογικών μεταβολών που επέρχονται μετά την εφαρμογή της. Περιγράφεται επίσης λεπτομερειακά μια περίπτωση λοξού υποουλικού κατάγματος, όπου εφαρμόστηκε με επιτυχία η ορθοδοντική μασητική έλξη και, τέλος, από την κριτική συνεκτίμηση των απόψεων που αναπτύχθηκαν, διατυπώνονται ορισμένα βασικά συμπεράσματα.